Τρίτη 19 Μαΐου 2009


Όποιος έχει διαβάσει το "Όταν έκλαψε ο Νίτσε" του Γιάλομ τη θυμάται. Ήταν η νεαρή γυναίκα, η τόσο ξεχωριστή, που με την ομορφιά και το πνεύμα της γοήτευσε το φιλόσοφο, χωρίς όμως ποτέ να τον αφήσει να την κατακτήσει. Γεννημένη στην Αγία Πετρούπολη (το 1861) ήταν ένα ξεχωριστό παιδί με μεταφυσικές και υπαρξιακές ανησυχίες οι οποίες, καθώς μεγάλωνε, δημιουργούσαν μέσα της την επιτακτική ανάγκη να διευρύνει τους ορίζοντές της ταξιδεύοντας, σπουδάζοντας και μελετώντας και, κυρίως, γνωρίζοντας ανθρώπους που ήταν σε θέση να της ανοίξουν νέους δρόμους σκέψης. Για να αποφύγει κάθε περιορισμό της πνευματικής και ψυχικής της ελευθερίας έμαθε από νωρίς να ζει μέσα σε αντιφατικές και αυτοαναιρούμενες καταστάσεις: μαγνήτιζε τους άντρες που τη γνώριζαν αλλά δεν παραδινόταν στον έρωτά τους (στα 26 της παντρεύτηκε τον Φρήντριχ Καρλ Αντρέας με τον οποίο δεν είχε ολοκληρωμένες σχέσεις, ζούσαν μεγάλα διαστήματα μακριά ο ένας από τον άλλο, τους συνέδεε όμως αγάπη και σεβασμός και παρέμειναν παντρεμένοι ως το τέλος της ζωής τους). Ο άντρας στον οποίο παραδόθηκε ψυχή τε και σώματι ήταν ο σπουδαίος ποιητής Ράινερ Μαρία Ρίλκε, 26 ετών τότε, ενώ εκείνη ήταν ήδη 36. Από τη θυελλώδη αυτή σχέση η Λου αποχώρησε όταν ο Ρίλκε άρχισε να καταρρέει ψυχικά. Οι ιδιαιτερότητες όμως του ποιητή κι η γνωριμία της με τον Φρόυντ αφύπνισαν το ενδιαφέρον της για τον ψυχικό κόσμο του ανθρώπου. Η επί 26 χρόνια μαθητεία της κοντά στον πατέρα της ψυχανάλυσης, η αφοσίωσή της ως ψυχαναλύτριας στους ασθενείς της, η συμφιλίωσή της με τα γηρατειά ("εξακολουθώ να είμαι διαρκώς περίεργη για το πόσα πράγματα πρέπει να ξετυλίξω ακόμα μαζί με το μαγικό κουβάρι της ζωής, μέχρι να πέσουν στα χέρια μου οι εκπλήξεις που είναι τυλιγμένες μέσα του", έγραφε σε γράμμα της στον Φρόυντ το 1927), την οδήγησαν στην ολοκλήρωση του κύκλου της ζωής της και των αναζητήσεών της. Πέθανε το 1937. Λίγο μετά το θάνατό της η Γκεστάπο μπήκε στο σπίτι της και πήρε τα βιβλία της για να προστατέψει τους άριους πολίτες από τη "μιαρή" γνώση, καθώς πολλά από τα συγγράμματα της βιβλιοθήκης της ήταν γραμμένα από Εβραίους.
Μακριά από κάθε ερωτικό συμβιβασμό κι ακόμα πιο μακριά από κάθε φεμινιστική κορώνα, η Λου δεν απομακρύνθηκε ποτέ από τη βασική της επιδίωξη: να βιώνει ανεμπόδιστα την πορεία της προς την ολοκλήρωση ως γυναίκα, ως ον δηλαδή που από τη φύση του είναι άρρηκτα δεμένο με το όλον.

«Κι εδώ ακριβώς η γυναίκα βρίσκεται μπροστά σ΄ένα απατηλό δίλημμα: ή να πιστέψει σε τέτοιες ανοησίες και να αναζητήσει την ύστατη σωτηρία της σε μια επαγγελματική σταδιοδρομία που θα την κάνει να βγει εν μέρει από τον εαυτό της, ή πάλι, να ικανοποιηθεί με το να παραμείνει υποταγμένη, ένα εξάρτημα του άνδρα, υποβιβαζόμενη σε απλό στήριγμα των φιλοδοξιών του. [...] Οι δυο αυτές τάσεις έχουν σαν κοινό σημείο ότι εξωτερικεύουν το πιο μυστικό κέντρο βάρους της γυναίκας, το βγάζουν απ΄ αυτήν για να το τοποθετήσουν σε ένα άλλο ανθρώπινο ον ή σε ένα άλλο αντικείμενο, ανατρέποντας έτσι τη φυσική της ισορροπία. [...] Σύμφωνα με την προσωπική μου εμπειρία, οι άντρες αισθάνονται ενστικτωδώς τον ίδιο βαθύ τρόμο γαι τη γυναίκα που υποτάσσεται ηδονικά στον άνδρα, όσο και για την υποκριτικά χειραφετημένη. [...] Τελικά αυτό που πραγματικά θέλουν είναι μια γυναίκα που επιβεβαιώνει την ύπαρξή της, που είναι παρούσα στον εντελώς ξεχωριστό κόσμο της, η επαφή με τον οποίο προσφέρει και στους δυο ένα συμπλήρωμα της τέλειας ζωής.»

Το παραπάνω απόσπασμα από το βιβλίο Η ανθρώπινη φύση της γυναίκας της Λου Αντρέας Σαλομέ, εκδ.ΡΟΕΣ

2 σχόλια:

  1. Εξαιρετικό άρθρο.
    Παρά την χειραφέτηση της γυναίκας θεωρώ πως και τα δυο φύλα τα ακολουθούν παλιότερα κοινωνικά στερεότυπα με αποτέλεσμα οι ρόλοι να προσπαθούν να ισορροπήσουν με τα πόδια σε δυο βάρκες. Αδύνατον!

    Καλησπέρα στην pandora!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Συμφωνώ pandora. Η ισορροπία είναι πολύ δύσκολη διότι εκτός από τη χειραφέτηση της γυναίκας που έχει προκαλέσει σύγχυση ρόλων, συμβαίνει και κάτι άλλο που περιπλέκει ακόμα περισσότερο την κατάσταση: και τα δυο φύλα ποδηγετούνται από τον πραγματικό κυρίαρχο, την επιβολή πλαστών προτύπων, την αντικατάσταση της αληθινής ζωής από την εικόνα και το φαίνεσθαι, την εμπορευματοποίηση αξιών, αισθημάτων και ιδεών. Το εύκολο θύμα σ' αυτή την κατάσταση είναι ο έρωτας κι η σχέση του άντρα με τη γυναίκα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή