Η θαυματοποιός

CINQUE

Για τόσο καιρό μίσησα
Να με θεωρούν αξιολύπητη,
Όμως μια στάλα απ΄τη δική σου λύπηση
Και περιδιάβαινα σαν ο ήλιος να ήταν στο κορμί μου.
Γι΄ αυτόν το λόγο και τριγύρω μου της χαραυγής το φως.
Περιδιαβαίνω κάνοντας θαύματα
Γι΄αυτό!

(20 Δεκεμβρίου 1945)

Άννα Αχμάτοβα
(σε απόδοση Γιάννη Αντιόχου)

Το ψωμί της καρδιάς του

᾿Προτιμώ τους στρατευμένους ανθρώπους από τις στρατευμένες λογοτεχνίες. Το θάρρος στη ζωή και το ταλέντο στα έργα αρκούν. Άλλωστε ο συγγραφέας στρατεύεται όταν θέλει. Αξία του είναι η κίνησή του. Κι αν αυτό πρέπει να γίνει νόμος, επάγγελμα ή τρομοκρατία, τότε πού βρίσκεται η αξία;
Φαίνεται πως το να γράφεις σήμερα ένα ποίημα για την άνοιξη θα σήμαινε ότι υπηρετείς τον καπιταλισμό. Δεν είμαι ποιητής, ωστόσο θα απολάμβανα χωρίς υστεροβουλία ένα τέτοιο έργο, αν ήταν ωραίο. Υπηρετεί κανείς όλους τους ανθρώπους ή κανένα. Κι αν ο άνθρωπος χρειάζεται ψωμί και δικαιοσύνη, αν πρέπει να κάνει αυτό που πρέπει για να ικανοποιήσει αυτήν την ανάγκη, έχει ανάγκη και από την καθαρή ομορφιά, που είναι το ψωμί της καρδιάς του. Τα υπόλοιπα δεν είναι σοβαρά.
Ναι, θα ευχόμουν να είναι λιγότερο στρατευμένοι στα έργα τους και λίγο περισσότερο στην καθημερινή ζωή τους.

Από τα Σημειωματάρια του Αλμπέρ Καμύ, εκδ. Εξάντας, μτφρ. Λήδα Παλαντίου

Η Αθηνά του Βορρά

Λέγεται ότι η βασίλισσα Χριστίνα της Σουηδίας είχε μεγαλώσει σαν αγόρι. Δεν την ενδιέφεραν τα ρούχα κι ο καλλωπισμός. Κοιμόταν λίγο κι είχε τρεις βασικές ασχολίες: τη μελέτη, την πολιτική και την ιππασία. Το παλάτι της το μετέτρεψε σε πανεπιστήμιο προσκαλώντας επ΄αμοιβή επιφανείς επιστήμονες από διάφορα μέρη. Ένας απ΄αυτούς ήταν κι ο Καρτέσιος. Της πήρε τρία χρόνια να τον πείσει να πάει κοντά της στη Στοκχόλμη. Η απόφασή του να αποδεχτεί την πρόσκληση της βασίλισσας απέβη τελικά μοιραία. Ύστερα από δυο εβδομάδες εντατικών μαθημάτων (ξεκινούσαν από τις πέντε το πρωί μέσα στο -σουηδικό!- καταχείμωνο) η υγεία του Καρτέσιου κλονίστηκε και ύστερα από λίγο πέθανε. Μετά το θάνατο του φιλοσόφου, η βασίλισσα στράφηκε προς τη μελέτη της φιλολογίας και πέντε χρόνια αργότερα ασπάστηκε τον Καθολικισμό και παραιτήθηκε από το σουηδικό θρόνο. Κι έμειναν οι ιστορικοί να αναρωτιούνται ποια παράξενη μοίρα συνέδεσε αυτούς τους δύο ξεχωριστούς ανθρώπους έτσι ώστε η βασίλισσα να θεωρείται υπεύθυνη για το θάνατο του φιλοσόφου κι ο φιλόσοφος υπεύθυνος για την εγκατάλειψη της πίστης και του θρόνου από τη μεριά της βασίλισσας.

Όσκαρ Ουάιλντ

Ορισμένες Αρχές για την Καθοδήγηση των Παρα-μορφωμένων

Η εκπαίδευση είναι εξαιρετικό πράγμα. Αλλά καλά θα είναι να θυμόμαστε, πού και πού, πως ό,τι αξίζει να μάθουμε, δυστυχώς, δεν μπορεί να διδαχθεί.

Παλιά, τα βιβλία γράφονταν από τους ανθρώπους των γραμμάτων και διαβάζονταν από το κοινό. Σήμερα γράφονται από το κοινό και δεν διαβάζονται από κανέναν.

Το μόνο πράγμα που έχει απόλυτα φυσική σχέση με την Τέχνη σ΄ αυτήν τη ζωή είναι το αφύσικο.

Το μόνο πράγμα που δεν μπορούν να δουν οι καλλιτέχνες είναι το προφανές. Το μόνο πράγμα που μπορεί να δει το κοινό είναι το προφανές. Το αποτέλεσμα είναι οι κριτικές των εφημερίδων.

Ρητά και Σοφίες προς Χρήση των Νέων

Αν σου πουν την αλήθεια, αργά ή γρήγορα θα την ανακαλύψεις.

Υπάρχει κάτι μοιραίο σε όλες τις καλές αποφάσεις. Είναι πάντα πολύ βιαστικές.

Η φιλοδοξία είναι το τελευταίο καταφύγιο της αποτυχίας.

Μόνο οι μεγάλοι δάσκαλοι του ύφους ήξεραν να είναι σκοτεινοί.


(Όσκαρ Ουάιλντ, Μια ζωή επιστολές, εκδ. Ηλέκτρα)

Δεν χτυπήσαν σήμερα οι καμπάνες;

Οι καμπάνες δεν χτυπήσαν σήμερα;
Μα είχα την εντύπωση ότι είναι Κυριακή.

Όλη την εβδομάδα μίλησα με πολλές κυρίες
και κυρίους
απ΄αυτούς που συζητούν μ΄ επιχειρήματα.
Ξέχασα να τους πω ευχαριστώ
για όσα έμαθα κοντά τους
ότι όποιος έχει πιο δυνατή φωνή
ακούγεται καλύτερα
κι όποιος γελάει τελευταίος
είναι γιατί δεν έλεγε αλήθειες
παρά μονάχα στους ηλίθιους.
Μακάριοι όμως...
Δεν είπα ευχαριστώ, δεν είπα,
για τα ωραία και τ' αληθινά.

Οι καμπάνες δεν χτυπήσαν σήμερα
γιατί είχα δυνατά την τηλεόραση.

(4.10.2009, Κυριακή των εκλογών και ημέρα των ζώων)

Για τα όποια μαγαζάκια

«(...) Χτες και σήμερα κοιμόμουνα όλο το απόγευμα σαν μεθυσμένος. Είχα (από νευρική άποψη) την εσωτερική αίσθηση ενός ανθρώπου που πρέπει να είχε πιει έξι μποτίλιες αλκοόλ. Καιγόμουνα και ήμουνα παραζαλισμένος. Αλλά σήμερα το απόγευμα (έκανα όλη μέρα δίαιτα) ξαναδυνάμωσα και έγραψα με μια σχεδόν αναπνοή, μια ολόκληρη σελίδα και με πολύ πυκνή ψυχολογία, που καθώς πιστεύω, δεν αφήνει και πολλά πράγματα για διόρθωση. Δεν έχει σημασία, θα ήθελα να με εγκαταλείψουν κάπως αυτές οι αδυναμίες και οι ενθουσιασμοί και να παραμείνω σε ένα πιο ολύμπιο κλίμα, το μόνο κατάλληλο για να πλάσεις το ωραίο.
(...) Όχι. Για όνομα του Θεού! Όχι! Δεν θα δοκιμάσω ποτέ να δημοσιεύσω σε κάποιο περιοδικό. Μου φαίνεται πως καθώς περνάει ο καιρός, το να ανήκεις κάπου, το να μπεις σε μια οποιαδήποτε αδελφότητα ή στο όποιο μαγαζάκι, και μάλιστα το να πάρεις τον όποιο τίτλο, είναι σα να ατιμάζεσαι, να ξεφτιλίζεσαι, τόσο ταπεινά είναι όλα αυτά.»

Αυτά έγραφε ο Gustave Flaubert σε επιστολή του το 1853 προς την αγαπημένη του Louise Colet. Από το βιβλίο του Γκυστάβ Φλωμπέρ, Αλληλογραφία, εκδ. Νεφέλη

Σαν υπουργός της κυβερνήσεως!!!

ΣΤΗ ΓΕΝΝΗΣΗ ΕΝΟΣ ΓΙΟΥ

Άμα γεννιέται ένα παιδί,
όλη η φαμίλια τού εύχεται έξυπνο να γίνει.
Εγώ που με την εξυπνάδα μου
ρήμαξα τη ζωή μου,
ελπίζω ο γιος μου
αγράμματος να μείνει και φτωχός στο πνεύμα.
Έτσι, θα ζήσει γαλήνια κι ωραία
σαν υπουργός της κυβερνήσεως.

(1938)

Από τα Ποιήματα του Μπέρτολτ Μπρεχτ, εκδ.Θεμέλιο, μτφρ. Μάριου Πλωρίτη