ΜΗ ΠΕΤΑΤΕ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ!

Μια φίλη μου έστειλε μια αθηναϊκή είδηση για να μοιραστεί τη λύπη της μαζί μου: κάθε βράδυ στο παλιό Εφετείο λίγο πιο κάτω απ΄την Ομόνοια στοιβάζονται 600 άνθρωποι σε 8ο δωμάτια (οι περισσότεροι αλλοδαποί και λίγοι Έλληνες τοξικομανείς). Στο χώρο αυτό κοιμούνται πάνω στους μπόγους τους, τρώνε τον επιούσιο, στρώνουν τα κιλίμια τους και προσεύχονται στο θεό τους, σβήνουν τη δίψα τους από ένα σπασμένο αγωγό και κάνουν την ανάγκη τους στις πρώην τουαλέτες του εφετείου και νυν εστίες μόλυνσης και ντροπής. Ζήτησαν να τους στείλουν τα μέσα να καθαρίσουν το χώρο. Αντ' αυτού θα καθαρίσουν τους ίδιους. Όχι δεν καταλάβατε καλά. Θα καθαρίσουν το χώρο απ΄τους ίδιους, ήθελα να πω. Θα τους σκουπίσουν, θα τους διώξουν, πώς το λένε. Αυτά τα ανθρώπινα απορρίμματα...
Λίγο παρακάτω στην οδό Ζηνοδώρου στην Ακαδημία Πλάτωνος υπάρχει ένας ολάνθιστος κήπος. Όπου κι αν κοιτάξεις, δεν βλέπεις ούτε ένα μικρό σκουπίδι. Αυτός ο κήπος δεν έχει λουλούδια αλλά παιδιά όλων των ηλικιών και των χρωμάτων. Μερικά μιλούν και δεν καταλαβαίνεις τι λένε. Καταλαβαίνεις όμως τι νιώθουν, όταν μέσα στις πάμπολλες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν, βρίσκουν εκεί ένα πιάτο φαΐ, μια καλή κουβέντα, και κάποιον που σκύβει πάνω απ΄ το θρανίο τους και προσπαθεί να τα βοηθήσει στο διάβασμά τους (για κάποια παιδιά είναι άθλος ακόμα και το να διαβάσουν μια πρόταση στα ελληνικά).
Τον κήπο αυτό τον λένε Κιβωτό του κόσμου και τον καλό σπορέα πατέρα Αντώνιο.

Χθες το απογευματάκι διαβάζαμε με τη Ράμα τους "Μοιραίους" του Βάρναλη. Από την παράδοση του μαθήματος είχε κρατήσει πολύ καλές σημειώσεις και σχεδόν δεν χρειάστηκε να πω τίποτα. Τα έλεγε όλα εκείνη με τα πολύ καλά ελληνικά της κι εγώ πότε κοιτούσα το τσαντόρ της και πότε το βιβλίο της:
η μοιραίη πάσχουν από αρώστιες του σόματος (φιματίοση) αλλα κυρίος από κοινονικές αρώστιες (φιλακή).
Οι μοιραίοι... τα ανθρώπινα απορρίμματα.

ENYΠΝΙΩΝ ΣΥΝΕΧΕΙΑ...

Πλάγιασε.
Άκουσε τη βοή των δέντρων. Αλλά τώρα του φάνηκε σαν ο κήπος να΄χε γεμίσει από ανθρώπους, ξωτικούς ανθρώπους που παίζανε όλοι μαζί γκάιντες, πίπιζες...
Πολλά άστρα είχανε κάνει έναν κύκλο σε ουρανό σκοτεινό και φαινότανε σαν στεφάνι λαμπερό. Ξαφνικά χώρισαν και αρχίσανε να πέφτουν στη γη όπως πέφτουν κομμάτια από πυροτέχνημα. Απ΄ τη γη πάλι, που πέσανε, ένας μικρός καπνός βγήκε όμοιος με κείνον που αφήνουν τα κεριά όταν σβύνουν...
Ξύπνησε. Κρύωνε, κρύωνε τρομαχτικά.
Σαν τα πουλάκια! σκέφτηκε...

Δημοσθένης Βουτυράς

Σαν τα πουλάκια
1923

(Το διάβασα στο βιβλίο του Δ. Βουτυρά Τα σύμβολα στα όνειρα, εκδ.Φαρφουλάς)

Εν-ύπνιο

Ξύπνησα από έναν ύπνο αβαθή. Στα βλέφαρά μου ακόμα τρεμόπαιζαν οι αντανακλάσεις. Ξεπλύθηκα από το χθεσινό αλάτι κι είδα στο βάθος του καθρέφτη ν' ανατέλλει ο ήλιος.
Χτένισα τα μαλλιά μου κι έπεσαν κάτω δυο κορδέλλες φύκια. Καθώς ντυνόμουν, ένα μικρό καβούρι γλίστρησε απ' την τσέπη μου. Ήταν νωρίς ακόμα και χειμώνας.
Πολύ θα τόθελα να' πεφτα πίσω στο κρεβάτι μου. Κι ας ήταν υγρό και σκοτεινό. Κι έξω όμως που βγήκα έπεσα μέσα σε θάλασσα άγνωστη. Λένε πως πολλές υπάρχουν ξέρες. Θα προσέξω. (28.4.09)

Και μ΄ αυτή τη θολή διάθεση έψαξα και βρήκα το Όνειρο σ΄ ένα όνειρο του Πόε:

Take this kiss upon the brow!
And, in parting from you now,
Thus much let me avow-
You are not wrong, who deem
That my days have been a dream;
Yet if hope has flown away
In a night, or in a day,
In a vision, or in none,
Is it therefore the less gone
All that we see or seem
is but a dream within a dream.

I stand amid the roar
Of a surf-tormented shore,
And I hold within my hand
Grains of the golden sand-
How few! yet how they creep
Through my fingers to the deep,
while I weep, while I weep!
O God! Can I not grasp
Them with a tighter clasp
O God! Can I not save
One from the pitiless wave
Is all that we see or seem
But a dream within a dream

ΣΕ ΓΝΩΡΙΖΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΨΗ...

Brittany Mary! Δεν ξέρεις ακριβώς αν είναι playmate ή απλό κουνελάκι (τι σε νοιάζει άραγε το βιογραφικό της), πάντως την βρήκες στο σάιτ του Playboy να περιμένει υπομονετικά ένα κλικ για να σου φανερωθεί. Και μαζί με την Brittany περίμεναν κι άλλες πολλές κοπέλες. Σε κοιτούσαν με μάτια όλο υπόσχεση σαν να σου λένε "αν σου κάνω κλικ, κάνε μου ένα κλικ". Κάθε κοπέλα είχε ένα όνομα και ήταν μια σειρά από φωτογραφίες και βιντεάκια. Αυτό όλο κι όλο το έχειν και το είναι της. Κι όποια ήθελες, της έκανες κι ένα κλικ (ένα, δύο ή περισσότερα, να της δεις κι έτσι κι αλλιώς, κι απ' την καλή κι απ' την ανάποδη). Μερικές φορές είναι τόσο απλό να ικανοποιείς τις επιθυμίες σου!

Κι άλλες φορές όμως τόσο δύσκολο. Γιατί δεν ξέρεις ακριβώς ποιες είναι και τις ψάχνεις με απόχη, για να γίνεις τελικά αυτός που επιθυμείς να είσαι. Αν δεν επιθυμείς π.χ να έχεις το τάδε στυλ, να ντύνεσαι κάπως, να μιλάς έτσι κι όχι αλλιώς, να πηγαίνεις σε κείνα τα μέρη κι όχι τα άλλα, να φαίνεται απ' το σπίτι σου ότι έχεις άποψη (ποια είναι δεν ξέρεις ακριβώς, ευτυχώς όμως την έχουν και κάποιοι που σου αρέσουν), πώς θέλεις τέλος πάντων οι άλλοι να σε βλέπουν και να ξέρουν ποιος είσαι; Γιατί πρέπει να ξέρουν. Η εικόνα της ζωής σου είναι αυτή που θα ταιριάξει ή όχι με τις εικόνες - ζωές των άλλων στο μεγάλο παζλ της εποχής μας. Τι θα κάνεις; Θα μείνεις μια εικόνα αταίριαστη, αν-επιθύμητη; Για να επικοινωνήσεις σήμερα πρέπει να είσαι διαφανής, διαπερατός, να μην αντιστέκεσαι στο αδιάκριτο βλέμμα του άλλου. Σε μια κοινωνία διαφανειών όμως πώς να ξέρεις που σταματάς εσύ και πού αρχίζει ο άλλος, ποιες είναι οι δικές σου επιθυμίες και ποιες δεν σου ανήκουν αλλά προβάλλονται πάνω σου;

Ούτε συ ξέρεις ούτε εγώ.

«Κανείς δεν μπορεί να πει αν το σεξ έχει απελευθερωθεί ή όχι [...] στη σεξουαλικότητα, όπως και στην τέχνη, η ιδέα της προόδου είναι παράλογη. Αντίθετα, το άσεμνο και η διαφάνεια εξελίσσονται αναπόφευκτα, επειδή δεν συμμετέχουν πια στην τάξη της επιθυμίας, αλλά στην τάξη της φρενίτιδας της εικόνας [...] Οι εικόνες έχουν γίνει το πραγματικό μας σεξουαλικό αντικείμενο, το αντικείμενο της επιθυμίας μας [...] Αυτό το συμφυρματικό και αυτή η πανταχού παρουσία των εικόνων, αυτή η ιογενής μόλυνση των πραγμάτων από τις εικόνες, αυτά ακριβώς αποτελούν τα μοιραία χαρακτηριστικά του πολιτισμού μας.» (Από την Έκσταση της επικοινωνίας του Jean Baudrillard, εκδ.Καρδαμίτσα)

ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ!

Εσείς πώς τον αναστήσατε; Εμείς παραδοσιακά, παρά δέκα στην πλατεία του χωριού, με τα καλά μας, τις νεραϊδολαμπάδες μας, δώδεκα ακριβώς με τα φιλιά μας, δώδεκα και δέκα με τις μαγειρίτσες, τα κρασιά μας, τα κόκκινα αυγά και τα τσουρέκια μας, και με ό,τι τέλος πάντων υποτίθεται πως ανασταίνει τη σάρκα από τη νηστεία και το πνεύμα από τη θλίψη της Σαρακοστής. Ωραία ήταν, και του χρόνου να'μαστε καλά!
Κι ύστερα ξεχνάμε που τον αναστήσαμε κι αρχίζει πάλι η μυωπική ζωή μας που δεν βλέπει ούτε τον αναστάντα Χριστό ούτε τον διπλανό μας πάσχοντα άνθρωπο. Κι επειδή ξεχνώ κι εγώ πολύ, ό,τι θυμάμαι, χαίρομαι. Θυμήθηκα λοιπόν ένα υπέροχο βιβλίο που διάβασα πριν από μερικά χρόνια, μιας υπέροχης γυναίκας, της Φρανσουάζ Ντολτό. Είχα ήδη διαβάσει κάποια βιβλία της σχετικά με το αντικείμενό της, την ψυχανάλυση παιδιών, καθώς και για τη ζωή της, τις σπουδές της, την προσήλωσή της στην ψυχαναλυτική πρακτική, τη σύνδεσή της με το Λακάν αλλά και τη διατήρηση της αυτονομίας της, και τέλος, για το γάμο και την οικογένειά της. Καταγοητεύτηκα.
Θυμήθηκα λοιπόν ένα κεφάλαιο από το βιβλίο της Τα Ευαγγέλια και η πίστη, ο κίνδυνος μιας ψυχαναλυτικής ματιάς (από τα Ψυχαναλυτικά του βιβλιοπωλείου της Εστίας), όπου μιλάει για την ανάσταση του Χριστού ως αφύπνιση, ως "ξύπνημα" από τον ύπνο του θανάτου μέσα σε μια "άλλη" ζωή. Η Ντολτό δεν επιχειρεί να ερμηνεύσει τα πάντα γύρω από τη ζωή, το θάνατο και την ανάσταση του Χριστού. Το λέει κι η ίδια ότι "η ψυχανάλυση δεν εξηγεί τα πάντα. Μια δεδομένη στιγμή σταματά, δεν μπορεί να προχωρήσει, γιατί το ίδιο το ανθρώπινο σταματά. Η επιθυμία όμως μας παρασύρει πάντα πιο πέρα...". Η επιθυμία. Ό,τι πιο ζωντανό μέσα μας, που πρέπει να αφουγκραστούμε και να ακολουθήσουμε. Το μέγιστον μάθημα της ζωής και του κηρύγματος του Χριστού, όπως θα μπορούσε κανείς να συνοψίσει σε λίγες λέξεις την προσέγγιση της Ντολτό.
Κάθε θάνατος που "ζούμε" (κι είναι πολλοί από τη στιγμή της σύλληψής μας, διότι θάνατος σημαίνει απώλεια) είναι μια αφύπνιση, ένα πέρασμα, ένα ξύπνημα σε μια άλλη κατάσταση. Λέει λοιπόν αυτή η σπουδαία γυναίκα: "Πιστεύω ότι κι εμείς αναστημένοι, θα έχουμε ένα πρότυπο, μοναδικό πρόσωπο που δεν θα μοιάζει με κανένα άλλο. Θα έχουμε μια ποιότητα στο είναι μας, που μόνο όσοι μας αγάπησαν έντονα όταν ζούσαμε θα αναγνωρίζουν... Εμείς οι ίδιοι δεν θα μπορούμε να αναγνωρίσουμε τι ήταν η επίγεια ζωή μας, αλλά θα συνεχίζουμε να ζούμε ως προς το ουσιώδες της επιθυμίας μας και έτσι θα είμαστε ίσως κοντά σε αυτούς που αγαπάμε."
Χριστός ανέστη.
Α-ληθώς.
Μη το λησμονούμε.

Η Φρανσουάζ Ντολτό πέθανε το 1988.

Η ΑΒΑΠΤΙΣΤΗ RED VIRGIN

Στην αρχαία εκκλησία το Πάσχα ήταν το πέρασμα ενός ανθρώπου στη "νέα ζωή". Πιο συγκεκριμένα, κατά τη διάρκεια της αναστάσιμης λειτουργίας γινόταν η βάπτιση εκείνων που κατά τη διάρκεια της Σαρακοστής είχαν προετοιμαστεί κατάλληλα με την κατήχηση, τη νηστεία και την προσευχή ώστε να λάβουν το φως της αιώνιας ζωής.
Η εικονιζόμενη Σιμόν Βέιλ δεν θα μπορούσε να έχει βαπτισθεί σε νηπιακή ηλικία γιατί προερχόταν από μια οικογένεια εβραίων αγνωστικιστών. Έζησε μια σύντομη αλλά έντονη ζωή που θα μπορούσε να χωριστεί σε δύο κεφάλαια: η ζωή, η σκέψη και το έργο της π.Χ και η ζωή, η σκέψη και το έργο της μ.Χ. Στο πρώτο κεφάλαιο διαβάζω για τις καταβολές της, για τις σπουδές που έκανε, τη φιλοσοφική της κλίση (και κλήση), τη γοητεία που της άσκησε αρχικά ο μαρξισμός κι η επανάσταση, τον ακτιβισμό της. Αυτό το ασθενικό κορίτσι με τα αφύσικα μικρά κι αδύναμα χέρια έγινε εργάτρια σε εργοστάσιο αυτοκινήτων. Ως καθηγήτρια φιλοσοφίας μοιράστηκε το μισθό της με άνεργους. Αν και ειρηνίστρια, πολέμησε εθελοντικά στο πλευρό των δημοκρατικών στη σπαρασσόμενη από τον εμφύλιο Βαρκελώνη. Στο δεύτερο κεφάλαιο της ζωής της διαβάζω τη συνάντησή της με το Χριστό κατά την επίσκεψή της στον Άγιο Φραγκίσκο της Ασσίζης.
Τότε λοιπόν ένιωσε ξαφνικά την ανάγκη να γονατίσει και να προσευχηθεί. Ο εσταυρωμένος συμπύκνωνε με συγκλονιστικό τρόπο όλη την «αφήγηση» της ανθρώπινης παρουσίας στο πέρασμα των αιώνων. Τα πάθη του Χριστού δικαίωναν τον πόνο, τη θλίψη και τα βάσανα πριν και μετά από Εκείνον. Πάνω στο σταυρό Του συναντιόντουσαν όλοι όσοι υπήρξαν εκφραστές της μιας και μοναδικής αλήθειας πριν από Εκείνον, με όσους επρόκειτο να μιλήσουν εις το όνομα του Πατρός...
Συγκλονισμένη από τις μυστικιστικές εμπειρίες της αλλά πάντα πνεύμα ανήσυχο και διερευνητικό, η Σιμόν δεν σταμάτησε να μελετά κείμενα χριστιανικά και μη. Αν όμως η Εκκλησία ήταν το σώμα του Χριστού, ποια ήταν η θέση της σ' αυτήν, εφόσον τυπικά ακόμα ήταν εβραία; Μήπως είχε έρθει η ώρα να ενσωματωθεί κι η ίδια στην εκκλησία του Χριστού και να βαπτισθεί; Εφόσον όμως όλη η γνώση, η σκέψη κι η καρδιά της της φώναζαν ότι «όσοι κατέχουν κατά τρόπο τέλειο την αγάπη για τον πλησίον και την αποδοχή της τάξης του κόσμου, συμπεριλαμβανομένης και της δυστυχίας, έχουν σίγουρα σωθεί, ακόμη κι αν ζουν και πεθαίνουν φαινομενικά άθεοι. [...] Όταν συναντά κανείς τέτοιους ανθρώπους είναι ανώφελο να θέλει να τους προσηλυτίσει. Είναι ήδη πλήρως προσηλυτισμένοι, μολονότι με ένα τρόπο αθέατο. Έχουν αναγεννηθεί δυνάμει του ύδατος και του πνεύματος, αν και δεν έχουν ποτέ βαπτισθεί, έχουν γευτεί τον άρτο της ζωής, αν και δεν έχουν ποτέ τους κοινωνήσει», πώς θα ήταν τελικά δυνατό να δεχθεί αμαχητί όλες τις προϋποθέσεις της ορθής πίστης (κατά το επίσημο καθολικό δόγμα) και να αποφασίσει να βαπτισθεί χριστιανή; Δεν το έκανε και πέθανε αβάπτιστη στην Αγγλία (34 χρόνων από φυματίωση αρνούμενη να λάβει επιπλέον τροφή, σε ένδειξη συμπαράστασης για τα δεινά των συμπατριωτών της στην υπό κατοχή Γαλλία).
Ξαναδιάβασα πρόσφατα την Επιστολή προς έναν ιερέα από το Αναλόγιο της «Ευθύνης». Θυμήθηκα που σε μια σύντομη βιογραφία της Σιμόν αναφερόταν ως "the red virgin" και την φαντάστηκα σαν κόκκινη παρθένο εσταυρωμένη που περιμένει το Μέγα Σάββατο.

Έτυχε να διαβάσω τα γράμματα που έστελνε από τη φυλακή αυτό το υπέροχο πλάσμα, η Ρόζα Λούξεμπουργκ, στη γυναίκα του συναγωνιστή της Κ. Λήμπκνεχτ, και να νιώσω μέσα στο καταχείμωνο τον ερχομό της άνοιξης (γινόταν ένα παζάρι βιβλίων στην πλατεία Κλαυθμώνος, νομίζω, κι έβαλα στο καλάθι βιαστικά 4-5 βιβλία, μεταξύ αυτών κι αυτό το βιβλιαράκι από τις εκδόσεις Ύψιλον). Ήξερα ότι σ' αυτό το σώμα που «μειονεκτούσε» υπήρχε ένα πνεύμα που πλεονεκτούσε και μια ψυχή που έσφυζε από δύναμη, θάρρος κι αγωνιστικότητα. Αυτό που δεν ήξερα ήταν ότι μέσα στην ψυχή της κελαηδούσαν πουλιά, θρόιζαν τα φύλλα των δέντρων και χόρευαν σκαραβαίοι. Τέτοια αγάπη για τη φύση, τη γεμάτη ζωή, αρώματα κι ήχους! Ήταν άνοιξη του 1917, δυο χρόνια προτού χτυπηθεί μέχρι θανάτου και πεταχτεί το σώμα της σ' ένα κανάλι, όταν έγραφε: Κατά βάθος νιώθω πολύ πιο ευχάριστα στη γωνίτσα ενός κήπου, όπως εδώ, ή σ' έναν κάμπο ξαπλωμένη στα χόρτα, παρά σ' ένα συνέδριο του κόμματος. Σε σένα μπορώ να τα λέω αυτά, αφού δεν θα τρέξεις να μ' υποψιαστείς ότι προδίνω τον σοσιαλισμό. Το ξέρεις ότι παρ' όλα αυτά, ελπίζω να πεθάνω στο πόστο μου: σε μια οδομαχία ή σ' ένα κρατητήριο. Όμως, τα φυλλοκάρδια μου το ξέρουν πως ανήκω περισσότερο στα πουλιά παρά στους «συντρόφους» μου.
Και σε άλλο σημείο: Να΄σαι άνθρωπος θα πει να ρίξεις τη ζωή σου ολόκληρη στη βαρειά ζυγαριά του «πεπρωμένου», όταν πρέπει να γίνει έτσι. Όμως, την ίδια στιγμή, να χαίρεσαι την κάθε ηλιόλουστη μέρα και το κάθε ωραίο περαστικό σύγνεφο.
Την σκέφτομαι με θαυμασμό κι αγάπη αυτή τη γυναίκα. Και θα΄ θελα να περάσω απ' το κανάλι όπου την «έριξε» το πεπρωμένο της και να της ψιθυρίσω: καλά, εσύ σκοτώθηκες νωρίς...

Αυτή η φωτο δεν είναι από Ρώμη. Είναι από τη Λ' Ακουιλα. Κι αυτή η κυρία δεν είναι τουρίστρια που θαυμάζει τα αρχαία ερείπια. Είναι μια σοκαρισμένη κάτοικος της πληγείσας πόλης που βλέπει στα πόδια της σωρό από σύγχρονα ερείπια, σπίτια που κατέρευσαν και μαζί τους ζωές που χάθηκαν, περιουσίες που εξανεμίστηκαν, κι ανθρώπους που ψάχνουν ακόμα κάτω από τα συντρίμμια το ως εκ θαύματος. Πότε είναι το Πάσχα των Καθολικών; Γιατί σίγουρα από το ξημέρωμα της Δευτέρας οι άνθρωποι εκεί ζούν τη ζωή εν τάφω.

Κι άλλη φωτο από Ρώμη. Το Κολοσσαίο από μέσα. Συνήθως το βλέπουμε από την εξωτερική του πλευρά (σε βιβλία, καρτ-ποστάλ, οδηγούς, ταινίες, μπρελόκ, μπλουζάκια, κούπες για τον καφέ κλπ). Ήθελα όμως να θυμάμαι πιο πολύ τι κρύβει αυτό το ερείπιο στα σωθικά του. Είδα αυτά τα υπόγεια κελιά, όπου περίμεναν τη σειρά «εμφανίσεώς» τους τα άγρια ζώα, οι μονομάχοι, οι αιχμάλωτοι, οι χριστιανοί, οι εβραίοι (όλοι δηλαδή που θεωρούνταν από τους Ρωμαίους αναλώσιμο είδος) κι ένιωσα ένα ρίγος συγκίνησης να με διαπερνά για όλες τις ψυχές που βγήκαν από διαμελισμένα, αιματοβαμμένα σώματα μέσα σ'αυτόν το χώρο (που αναμφισβήτητα είναι ένα θαυμάσιο δείγμα ρωμαϊκής αρχιτεκτονικής). Και πιο πολύ συγκινήθηκα για τις ψυχές που βγήκαν από τα σώματα εκείνων που μαρτύρησαν την (και για την) πίστη τους στο Χριστό. Εκεί πάλεψαν με το θάνατο κι εκεί τον νίκησαν.
Μέρες που είναι ας πούμε και κάτι θανατερό. Χαρμόσυνο όμως:
«Διά Λάζαρον σέ Χριστός ἤδη σκυλεύει
θάνατε, καί ποῦ σου Ἄδη τό νῖκος...»
(ύμνος που ακούγεται αυτό το Σάββατο, του Λαζάρου φυσικά)

H φωτο αυτή τραβήχτηκε στην περίφημη Βίλλα Μποργκέζε της Ρώμης πριν από ένα μήνα περίπου. Έργο του Antonio Canova παριστά την Παυλίνα Μποργκέζε, αδελφή του Ναπολέοντα, να κρατά το χρυσό μήλο ωσάν Αφροδίτη μετά την κρίση του Πάρι. Μια μη κοινή θνητή τι άλλο θα μπορούσε να θέλει για να ικανοποιήσει τη ματαιοδοξία της, από το να δώσουν τη μορφή της σε μια θεά (και μάλιστα τη θεά της ομορφιάς); Διαβάσαμε όμως χαιρέκακα ότι ο σύζυγος Μποργκέζε, όταν είδε ολοκληρωμένο το έργο, σκανδαλίστηκε τόσο πολύ που το τοποθέτησε σε ένα χώρο όπου δεν θα μπορούσε να το δει ανθρώπου μάτι, ούτε καν ο ίδιος ο καλλιτέχνης (μπορεί να είχε κάποιες υποψίες ο άνθρωπος, δεν τον αδικώ). Συμπέρασμα: σκεφτείτε το καλά προτού αφήσετε κάποιον να σας αποθεώσει!

«Μπορεί να υπάρχουν διαχρονικές εικόνες, σίγουρα όμως δεν υπάρχουν διαχρονικές θεωρίες [...] Η πραγματική εικόνα μπορεί να είναι παλιά, αλλά η πραγματική σκέψη είναι καινούργια. Είναι σημερινή. Αυτό το σήμερα μπορεί ομολογουμένως να είναι ανεπαρκές. Όπως και να' ναι όμως, πρέπει να το έχεις πιάσει γερά από τα κέρατα για να μπορείς να εξετάσεις κριτικά το παρελθόν."
Walter Benjamin, Wider ein Masterwerk

Αυτά για ζέσταμα (και ξεμπλο-γ-κάρισμα).
Καθώς λοιπόν, όπως είπε ο κ. Μπλουμ, ο γράφων (ποιητικά, κριτικά κλπ) δεν κάνει κάτι διαφορετικό από το να παρερμηνεύει μια άλλη γραφή που προηγήθηκε αυτού, και καθώς κάποιες δεκαετίες νωρίτερα ο Μπένγιαμιν είχε δείξει τον τρόπο να αφουγκράζεσαι το σήμερα χωρίς να είσαι πνευματικά υποτελής ή αγκιστρωμένος από την όποια παράδοση, σκέφτομαι κι εγώ να καταγράφω ανενδοίαστα τις παρερμηνείες μου του παρόντος και του παρελθόντος περιμένοντας ότι κι αυτές με τη σειρά τους θα παρερμηνευτούν. Εξ άλλου δεν υπάρχει ηθική της ανάγνωσης (κι αυτό ο Μπλουμ το είπε) και θα μπορούσε κανείς να το παραφράσει λέγοντας ότι τελικά δεν υπάρχει και ηθική της παρερμηνείας. Επιπλέον, η ζωή μας έχει καταστεί πιο "αναγνώσιμη" από ποτέ, κι εμείς θέλοντας και μη, πιο πολύ την ξεφυλλίζουμε και λιγότερο την ζούμε. (Λίγο ρετρό η μεταφορά, γιατί το ξεφύλλισμα δεν είναι σήμερα παρά ένα κλικ, ένα γρήγορο πέρασμα από κείμενο σε εικόνα, από εικόνα σε ήχο, από το εδώ και τώρα στο κάποτε παλιά, από αυτή τη γωνίτσα της γης στα πέρατα του κόσμου κι ακόμα παραπέρα).

Κάθε ποίημα είναι παρερμηνεία ενός πατρικού ποιήματος. Ένα ποίημα δεν είναι υπέρβαση της αγωνίας αλλά αυτή η ίδια η αγωνία. Των ποιητών οι παρερμηνείες (ή ποιήματα) είναι πιο δραστικές από των κριτικών τις παρερμηνείες (ή κριτική), αλλά αυτή είναι μια διαφορά βαθμού και όχι είδους. Δεν υπάρχουν ερμηνείες παρά μόνο παρερμηνείες, και επομένως, όλη η κριτική είναι πεζή ποίηση.
Harold Bloom, Η αγωνία της επίδρασης: Mια θεωρία για την ποίηση